Przeciwstawne uczucia nastolatków
Ocena
5

Ambiwalentne doznania mogą nauczyć nastolatka dokonywania wyboru w trudnych sytuacjach

Przeciwstawne uczucia nastolatków

Ambiwalencja to jednoczesne przeżywanie sprzecznych uczuć w stosunku do jednej sytuacji czy jednej osoby. Nastolatek może postrzegać pewną sytuację zarazem z pozytywnego i negatywnego punktu widzenia. Albo w jakiejś sytuacji wyboru obie opcje mogą wydawać mu się równie atrakcyjne. Przeciwstawne uczucia wywołują u nastolatków rozdrażnienie i poplątanie.

Gdyby wyrazić ambiwalentne uczucia słowami, brzmiałoby to mniej więcej tak: „W pewnym sensie nie chcę tego, czego chcę. Jednocześnie aprobuję to, co się dzieje, a równocześnie to odrzucam”.

Złożoność ambiwalentnych uczyć

Przeciwstawne doznania prowadzą do bardzo złożonego sposobu myślenia, ponieważ obejmują sprzeczne oceny, opinie i pragnienia. Ludziom, przyzwyczajonym do logiki myślenia „albo / albo”, trudno jest poradzić sobie ze sprzecznymi uczuciami. Na przykład, ludzie z różnych pokoleń albo logicznych poglądów skłonni są do opinii: „My mamy rację, a oni – nie”. Łatwiej im jest zaakceptować jedną stronę, niż ujrzeć obie.

W myśleniu ambiwalentnym nie ma „złotego środka” ani kompromisowego punktu widzenia. Rozwinięcie zdolności do ambiwalencji i postrzegania sytuacji z różnych punktów widzenia wymaga wielu wysiłków.

Ambiwalencją, czyli niemal jednoczesnym przeżywaniem przeciwstawnych uczuć, odznaczają się właśnie nastolatki. Przeciwstawne uczucia zdają się wynikać z nieustalonego jeszcze systemu wartości.

Z drugiej strony, ambiwalentne uczucia mogą prowadzić do bezradności. Nastolatek może uważać, że po prostu nie jest w stanie podjąć decyzji. Na przykład, w chwili zwątpienia w swoje relacje nastolatek może wspominać, jak się one zaczynały: „Kiedy uczyliśmy się w szkole, nasze relacje były tak proste. Po prostu chcieliśmy być razem. Teraz wciąż jeszcze się kochamy, ale znamy się już lepiej. Znamy wszelkie radości i trudności naszych relacji. Te sprzeczne odczucia przeszkadzają w podjęciu decyzji czy mamy je kontynuować czy też nie”. W tym przypadku niezdecydowanie wywołane sprzecznymi uczuciami może zniszczyć przywiązanie.

Ambiwalencja nastolatków

Ambiwalentne uczucia mogą zakłócać rozwój nastolatka. Na przykład, w wieku 15-18 lat, gdy nadchodzi czas na studia, nastolatki mogą równocześnie chcieć i nie chcieć uczyć się dalej. Doznają mieszanych uczuć dosłownie miotając się między niechęcią do opuszczenia strefy komfortu (pozostaniem w domu) a dążeniem do rozwoju (zdać na studia, opuścić rodziców i zacząć bardziej niezależne życie).

Przy tym rodzice mogą okazywać niecierpliwość i kontrolować, by dziecko złożyło dokumenty na uczelnię, uczyło się do egzaminów wstępnych itp. Mogą proponować mu pomoc albo forsować swój punkt widzenia. A to jeszcze bardziej pogarsza sytuację. Nastolatek z jednej strony docenia ich pomoc, a jednocześnie ją odrzuca uważając za presję.

We wczesnym nastoletnim wieku (od 9 do 13 lat) dzieci okazują rodzicom swoje ambiwalentne uczucia przeważnie w następujący sposób:

„Dlaczego ciągle mi o tym przypominasz?” / „Zapomniałem, bo mi nie przypomniałaś w porę”;

„Nie wtrącaj się w moje sprawy. Sam wiem, co robić”. / „Nigdy mi nic nie poradzisz. Nie obchodzi cię mój los”;

„Daj mi święty spokój!” / „Nigdy nie potrafisz po prostu pogadać ze mną. Wcale się ze mną nie liczysz”;

„Zostaw, zrobię to sam!” / „Przynajmniej raz mógłbyś coś dla mnie zrobić, nie?”

Po takich sprzecznych zwrotach rodzice najczęściej wpadają w zakłopotanie: czego tak naprawdę chce to nieznośne dziecko? Który z dwóch komunikatów jest właściwy? W rzeczywistości w pewnych chwilach każdy z nich jest prawdziwy. Doroślenie wymaga rezygnacji z dziecinnych uzależnień, nastolatek może mieć poczucie, że coś traci. Nowe doświadczenia życiowe powodują mieszane uczucia, wydają mu się raczej sprzeczne. I takie są faktycznie.

Rosnące sprzeczności jeszcze bardziej utrudniają okres dorastania. „By stać się bardziej niezależnym, muszę podejmować więcej odpowiedzialności. Zmuszam się by to osiągnąć. W dzieciństwie było o wiele łatwiej.” I to jest prawda.

Przejawy ambiwalencji w relacjach między nastolatkiem a rodzicami

Nastolatek ma więcej sprzecznych uczuć w stosunku do rodziców niż dziecko w młodszym wieku. Nieodparte pragnienie swobody działania i wyrażania siebie znacznie komplikuje jego relacje z rodzicami. W tym wieku konflikty z rodzicami zdarzają się częściej niż poprzednio.

Gdy dziecko jest małe, rodzice idealizują swoją pociechę: „Mój skarbie – kocham cię! Jesteś wspaniały!”. W okresie dojrzewania relacje z dzieckiem stają się dość napięte, a czasem nawet pełne nieporozumień. „Niestety, nie możemy się dogadać. Co się z tobą dzieje? O co ci właściwie chodzi?”. Jeżeli i nastolatek i rodzice potrafią okazać więcej zrozumienia oraz cierpliwości wobec wzajemnych sprzecznych uczuć, to może pomóc zażegnać konflikty. Pamiętajcie, że wcale nie znaczy, że nastolatek zaczyna kochać rodziców mniej, albo rodzice mniej kochają jego.

Rodzice mogą okazać zainteresowanie zmianami zachodzącymi w uczuciach nastolatka, powinni po prostu powiedzieć dziecku coś w rodzaju: „Widzę, że masz trudności. Wierzę, że je pokonasz. Pomóż mi lepiej zrozumieć, jak się zmieniasz”.

Gorzej, gdy rodzice nie okażą cierpliwości wobec zmiennych nastrojów nastolatka, karcąc go za to, że się zmienia. „Kiedyś byłeś takim wspaniałym dzieckiem. Co się z tobą stało? Jesteś nie do zniesienia!” Takie podejście rodziców w żaden sposób nie rozwiązuje konfliktu, a może tylko pogorszyć sytuację.

Ambiwalencja w kontekście rozwoju nastolatka

Ambiwalencja jest integralną częścią rozwoju dziecka. Może jednak mieć dla niego wiele negatywnych konsekwencji. Rozważmy niektóre z nich:

  • może znacznie zaćmić jego stosunek do życia (na przykład, może myśleć: „Im jestem starszy, tym mniej mnie rozumieją”);
  • może zwiększyć niezdecydowanie i bezradność dziecka („Wciąż mam jakieś wątpliwości”);
  • może wymagać znaczniejszego wysiłku umysłowego („Muszę rozważyć wszelkie okoliczności”);
  • może wywoływać zakłopotanie („Nie mogę tego zrozumieć”);
  • może spowodować zniechęcenie („Bez względu na to, jak się to skończy, i tak będą problemy”);
  • może zmylić dziecko („Wciąż zmieniam punkt widzenia i nie mogę dokonać wyboru”);
  • może zaszczepić niezdecydowanie („Muszę mieć zupełną pewność”);
  • może wywołać poczucie niedoskonałości. („Wszystko na tym świecie jest kompromisem i wszystko jest względne”);
  • może stworzyć nadmierne trudności („Proste odpowiedzi nie istnieją – wszystko jest skomplikowane i niejasne”);
  • może powodować ciągły niepokój („Stale oczekuję złych konsekwencji. To mnie martwi”).

Psychologowie zauważyli, że im starsze stają się dzieci, tym więcej jest w ich życiu powodów do ambiwalencji. Częściowo dzieje się tak dlatego, że doświadczenie życiowe nastolatka stają się coraz bardziej złożone i niejednoznaczne. Razem z korzyścią przychodzi ryzyko, z osiągnięciami – straty, z zaufaniem – niepewność, z możliwością wyboru – konsekwencje, z zaletami – wady.

Sprzeczne uczucia nie powinny jednak zniechęcać i powstrzymywać nastolatka. Trzeba je przyjąć i wyciągnąć z nich korzyści. Ambiwalencja uczy go większego uwzględniania złożoności dorosłych sytuacji życiowych, w których przychodzi mu dokonywać decydującego wyboru.

Oceń publikację
Ocena artykułu: 5 z 5 na podstawie 1 oceny.

Rozwój dziecka
26.08.2020

Komentarze
Avatar
Pozostało 2000 znaków. “Zasady” komentowania
Wypełnij lub zaloguj się
Kod
Brak komentarzy

Aby otrzymywać wszystkie publikacje
od strony «Rozwój dziecka»
w Facebook-u — kliknij przycisk „Polub tę stronę”

Rozwój dziecka

Dziękuję,
nie pokazujcie mi tego!

Gratulacje, jesteś subskrybowany! Odbierz list i aktywuj biuletyn